Sąd ONZ po raz pierwszy uznał państwo winnym ludobójstwa
- Data źródła
- Opublikowano na Tairix

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości ONZ w Hadze orzekł 19 listopada, że Mjanma dopuściła się w 2017 roku ludobójstwa na muzułmańskiej mniejszości Rohingja. To pierwszy wyrok trybunału, który przypisuje odpowiedzialność za ludobójstwo samemu państwu. Wyrok jest ostateczny i nie podlega zaskarżeniu.
Odczytanie trwało około trzech godzin. Prezes trybunału, japoński prawnik Yuji Iwasawa, przedstawił ustalenia: wojsko i inne organy państwa Mjanma celowo zabijały Rohingja, wyrządzały im poważne szkody fizyczne i psychiczne oraz stosowały środki mające zapobiec narodzinom w tej grupie. Mjanma nie zapobiegła też ludobójstwu ani nie ukarała winnych. Według RTVE decyzję podjęto dziewięcioma głosami przeciw sześciu.

📍 Co wydarzyło się w 2017 roku
Rohingja to muzułmańska mniejszość w stanie Arakan (Rakhine) na zachodzie Mjanmy; państwo nigdy nie uznało ich za obywateli. W 2017 roku armia przeprowadziła tam tak zwane „operacje oczyszczania”, przedstawiając je jako walkę z rebeliantami z ugrupowania ARSA. Według szacunków przytaczanych przez trybunał zginęło około 10 tysięcy osób, a około 700 tysięcy uciekło do sąsiedniego Bangladeszu. Prawie 400 wiosek na północy stanu, około 40% wszystkich, zostało częściowo lub całkowicie zniszczonych, a na zrównanych buldożerami terenach powstały później obiekty wojskowe i nowe osiedla.
📍 Dlaczego wyrok jest historyczny
Sprawę wniosła w 2019 roku Gambia na podstawie Konwencji ONZ w sprawie ludobójstwa z 1948 roku. Dotąd trybunał nigdy nie uznał samego państwa za sprawcę ludobójstwa: w 2007 roku orzekł, że Serbia nie popełniła ludobójstwa w Srebrenicy, ale naruszyła konwencję, bo mu nie zapobiegła, a w 2015 roku oddalił wzajemne pozwy Chorwacji i Serbii. Sekretarz generalny ONZ António Guterres nazwał wyrok „mocnym uznaniem ofiar ludobójstwa Rohingja” i potwierdzeniem, że bezkarność za takie czyny jest niedopuszczalna. Zdaniem RTVE wyrok może wpłynąć także na inne sprawy, w tym na pozew RPA przeciwko Izraelowi.
📍 Czego trybunał żąda od Mjanmy
Mjanma musi uchwalić przepisy w pełni wykonujące konwencję, wszcząć postępowania wobec wszystkich podejrzanych i ukarać winnych, dać gwarancje niepowtórzenia się zbrodni, umożliwić Rohingja bezpieczny i dobrowolny powrót do domów oraz łączenie rodzin, a także wypłacić odszkodowania. Wysokość i zasady odszkodowań trybunał ustali w kolejnym etapie, a w ciągu dwóch lat Mjanma ma przedstawić sprawozdanie z podjętych działań. Według danych agencji ONZ ds. uchodźców przytaczanych przez RTVE poza krajem żyje dziś ponad 1,6 mln Rohingja, w tym ponad 1,2 mln w 33 obozach w okolicach Cox’s Bazar w Bangladeszu.
📍 Co dalej
Wyrok jest ostateczny i wiążący dla stron, ale trybunał nie ma własnej policji: jak przypomina RTVE, realne konsekwencje dla sprawcy zależą od woli politycznej Rady Bezpieczeństwa i Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Równolegle Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze bada zbrodnie wobec Rohingja jako sprawę deportacji; w listopadzie 2024 roku jego prokuratura wystąpiła o nakaz aresztowania przywódcy junty wojskowej Mjanmy Min Aung Hlainga.
Źródło oryginalne: International Court of Justice ↗